Cơ Chế Mới và Định Hướng Tự Tiêu
Sau khi cơ chế giá FIT (Feed-in Tariff) kết thúc vào cuối năm 2020, việc mua bán điện mặt trời áp mái (ĐMTAM) tại Việt Nam đã bước vào một giai đoạn mới, chuyển từ giá cố định sang các cơ chế linh hoạt hơn. Tính đến năm 2025, chính sách giá mua điện áp mái từ Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) được xác định rõ ràng hơn, dù vẫn ưu tiên mục tiêu tự sản tự tiêu.
Giá Mua Điện Mặt Trời Áp Mái Của EVN Năm 2025
1. Tóm Tắt Tình Hình Hiện Tại (Đầu năm 2025)
Đối với các hệ thống ĐMTAM đã vận hành, EVN áp dụng hai mức giá chính dựa trên thời điểm vận hành thương mại (COD) của dự án:
| Thời điểm COD | Giá Mua Điện Áp Mái (Chưa VAT) Năm 2025 | Tương đương (USD cent/kWh) |
| FIT 1: Từ 01/06/2017 đến 30/06/2019 | 2.275 VNĐ/kWh | $\sim 9,35$ cents |
| FIT 2: Từ 01/07/2019 đến 31/12/2020 | 2.039 VNĐ/kWh | $\sim 8,38$ cents |
Lưu ý quan trọng: Đối với các hệ thống ĐMTAM lắp đặt mới và vận hành từ 01/01/2021 đến nay, EVN chưa công bố mức giá FIT cố định mới cho việc mua lại điện dư thừa. Các dự án này đang phải chờ hướng dẫn cụ thể từ Chính phủ và Bộ Công Thương về cơ chế thỏa thuận giá hoặc cơ chế bù trừ điện năng (Net Metering).
2. Khung Giá Phát Điện Mới (Quyết định 988/QĐ-BCT)
Đầu năm 2025, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định 988/QĐ-BCT, công bố khung giá phát điện (giá trần) áp dụng cho các dự án điện mặt trời lớn, bao gồm cả các dự án có hệ thống pin lưu trữ. Mặc dù đây là khung giá cho các nhà máy điện mặt trời (mặt đất, nổi), nó vẫn là cơ sở tham chiếu quan trọng, cho thấy định hướng chính sách giá của Nhà nước.
| Loại Hình | Miền Bắc (đồng/kWh) | Miền Trung (đồng/kWh) | Miền Nam (đồng/kWh) |
| Mặt Đất (Không lưu trữ) | 1.382,7 | 1.107,1 | 1.012,0 |
| Mặt Đất (Có lưu trữ) | 1.571,98 | 1.257,05 | 1.149,86 |
Lưu ý: Khung giá này là giá tối đa (giá trần) và chưa bao gồm VAT. Mức giá mua cụ thể cho các dự án áp mái quy mô nhỏ (hộ gia đình) sẽ được ban hành trong cơ chế riêng.
Khung Giá Phát Điện Mới (Quyết định 988/QĐ-BCT)
Điểm Đáng Chú Ý: Ưu tiên Lưu Trữ
Khung giá mới lần đầu tiên bổ sung giá cho loại hình điện mặt trời có hệ thống pin lưu trữ (Battery Storage), với mức giá cao hơn đáng kể. Điều này thể hiện sự khuyến khích rõ ràng của Nhà nước đối với công nghệ lưu trữ, giúp hệ thống điện mặt trời phát điện ổn định hơn, đặc biệt vào giờ cao điểm tiêu thụ.
3. Cơ Chế Thỏa Thuận và Hướng Đi Tương Lai
Do chưa có giá FIT cố định mới cho các hệ thống lắp sau năm 2020, thị trường ĐMTAM đang chuyển dịch theo hai xu hướng chính:
a) Tự Sản Tự Tiêu (Ưu tiên số 1)
Đây là mục tiêu chính của chính sách hiện nay. Hộ gia đình và doanh nghiệp lắp đặt ĐMTAM với mục đích sử dụng tối đa điện năng sản xuất được và hạn chế phát điện lên lưới.
- Lợi ích: Giá trị kinh tế của việc tự tiêu thụ điện là tối ưu nhất, vì mỗi kWh tự dùng được tính bằng việc tiết kiệm được 1 kWh mua từ EVN ở mức giá bậc cao (có thể lên tới trên $3.000$ VNĐ/kWh, bao gồm VAT).
b) Cơ Chế Thỏa Thuận Giá
Trong thời gian chờ ban hành cơ chế chính thức, một số thông tin trên thị trường cho thấy có thể áp dụng cơ chế thỏa thuận giá giữa nhà đầu tư và EVN, hoặc mức giá tham chiếu dao động khoảng 1.200 – 1.600 VNĐ/kWh cho phần điện dư (tùy khu vực và thời điểm).
c) Cơ Chế Net Metering hoặc DPPA
- Net Metering (Bù trừ điện năng): Là cơ chế được nhiều người mong đợi, cho phép điện dư phát lên lưới được dùng để bù trừ vào lượng điện tiêu thụ từ lưới vào ban đêm hoặc ngày mưa.
- DPPA (Thỏa thuận mua bán điện trực tiếp): Dành cho các dự án lớn hơn, cho phép doanh nghiệp bán điện trực tiếp cho các đối tác tiêu thụ mà không qua EVN.
4. Kết Luận: Tối Đa Hóa Hiệu Quả Tự Tiêu Thụ
Trong bối cảnh giá mua điện dư thừa đang chờ chính sách chính thức, việc lắp đặt điện mặt trời cho hộ gia đình năm 2025 vẫn là một khoản đầu tư rất hiệu quả nếu tập trung vào nguyên tắc tự sản tự tiêu.
Việc tiết kiệm được tiền điện ở các bậc giá cao có giá trị lớn hơn nhiều so với mức giá mua lại điện dư thừa mà EVN đưa ra. Vì vậy, thay vì chờ đợi giá FIT mới, hãy ưu tiên:
- Lắp đặt công suất phù hợp với nhu cầu sử dụng ban ngày.
- Đầu tư thiết bị giám sát để điều chỉnh thói quen sinh hoạt (ví dụ: giặt giũ, chạy máy bơm nước) vào giờ có nắng.
- Cân nhắc hệ thống Hybrid nếu muốn sử dụng điện mặt trời cả vào ban đêm (mặc dù chi phí ban đầu cao hơn).
